Relationele en seksuele diversiteit

Relationele en seksuele diversiteit verwijst naar de verschillende manieren waarop mensen hun relaties vormgeven en hun seksuele voorkeuren ervaren. Het omvat de erkenning en acceptatie van verschillende seksuele oriëntaties, genderidentiteiten en expressies, evenals diverse relatievormen.

Relationele en seksuele diversiteit kan aan verschillende minimumdoelen van de derde graad secundair onderwijs gekoppeld worden. Het is van belang om hier nog aandacht te besteden binnen de derde graad, want leerlingen willen naast het biologische aspect van de voortplanting graag meer leren over relationele en seksuele diversiteit.

Hier komen een aantal minimumdoelen van sleutelcompetentie 7 (burgerschapscompetenties met inbegrip van competenties inzake samenleven) en sleutelcompetentie 4 (digitale competenties en mediawijsheid) aan bod.  

*Minimumdoel 05.01: de leerlingen gaan respectvol en constructief met anderen in interactie rekening houdend met elkaars grenzen.

Achtergrondinformatie bij dit onderwijsdoel:

  • Dit is minimumdoel 05.01 (alle finaliteiten).
  • Sleutelcompetentie 5: sociaal-relationele competenties
  • Plaats binnen het leerplan van het katholiek onderwijs: III-GFL-ddaa 6
  • Plaats binnen het leerplan van het gemeenschapsonderwijs: BV3_05.01

Respect tonen voor relationele en seksuele integriteit maakt hier deel van uit.

Relatievorming, liefde en seks

Relatievorming, liefde en seks maakt volop deel uit van de leefwereld van leerlingen uit de derde graad secundair onderwijs. Naast het biologische aspect van de conceptie, willen leerlingen graag leren over soorten relaties, wat ze precies mogen verwachten van seks en hoe ze een goede minnaar kunnen zijn.

course course

Hier komt binnenkort een cursustekst over relatievorming, liefde en seks.

Seks in de praktijk | allesoverseks.be - van Sensoa

movie movie

faqda - Aflevering 7 (Seizoen 6) | VRT MAX: Wat betekent liefde in 2023? (11 minuten, faqda, VRT Max)

faqda - Aflevering 9 (Seizoen 6) | VRT MAX: Bestaat de perfecte relatie? (10 minuten, faqda, VRT Max)

Onverwacht: 30/08/2021 | Het Archief voor Onderwijs: De eerste keer seks (30 minuten)

Doe ik het goed?: liefde en relaties | Het Archief voor Onderwijs. (11 minuten)

Doe ik het goed?: seks in de praktijk | Het Archief voor Onderwijs. (11 minuten)

Doe ik het goed?: orgasmes | Het Archief voor Onderwijs. (11 minuten)

Meer onverwacht: seksualiteit | Het Archief voor Onderwijs: praten over seksualiteit en menstruatie. (15 minuten)

faqda - Aflevering 7 (Seizoen 3) | VRT MAX: Suckt onze seksuele opvoeding? Van minuut 6 tot het einde worden er een aantal veel gestelde vragen rond seks behandeld. (9 minuten, faqda, VRT Max)

 

useful links useful links

Lichaamsbeeld

Veel jongeren worstelen met hun lichaamsbeeld. Het kan nuttig zijn om het hier in de klas over te hebben. Je kunt het gesprek starten aan de hand van dit leermateriaal.

Grensoverschrijdend gedrag

course course

Seks en grenzen | allesoverseks.be - van Sensoa: over seksueel grensoverschrijdend gedrag, ongewenste intimiteiten, pedofilie, seksueel misbruik, aanranding, verkrachting, seks en de strafwet.

Seksueel grensoverschrijdend gedrag – Toestemming – Hoe help ik? | allesoverseks.be - van Sensoa: Vermijd seksueel gedrag dat over de grens van een ander gaat. Ben je niet zeker, doe dan een check.

podcast podcast

Na de storm - DS Podcast (standaard.be): Toen tv-maker Bart De Pauw exact vijf jaar geleden in een video bekendmaakte dat hij wegens klachten over grensoverschrijdend gedrag niet meer voor de VRT mocht werken, barstte #MeToo in Vlaanderen in alle hevigheid los.  

movie movie

Journaal: Sensoacampagne over ingrijpen bij seksueel grensoverschrijdend gedrag | Het Archief voor Onderwijs: hoe ingrijpen als je getuige bent van grensoverschrijdend gedrag? (2 minuten)

Let’s talk about sex: België | Het Archief voor Onderwijs: Video: binnenkijken in het Zorgcentrum na Seksueel Geweld (46 minuten)

faqda: haalt een klacht over seksueel geweld iets uit? | Het Archief voor Onderwijs: haalt een klacht over seksueel geweld iets uit? (20 minuten)

faqda - Aflevering 1 (Seizoen 6) | VRT MAX: waar trek ik mijn grens? Over consent en grenzen aangeven. (10 minuten)

faqda - Aflevering 2 (Seizoen 6) | VRT MAX: Video: is consent vragen altijd ongemakkelijk? (8 minuten)

quiz quiz

FlirterTwister | allesoverseks.be - van Sensoa: tot waar vind jij seksueel gedrag nog oké? En iemand anders? Speel dit spel met een vriend(in), partner, een kennis of collega!

*Minimumdoel 07.03: de leerlingen lichten toe hoe verschillende vormen van diversiteit verrijkend en uitdagend zijn voor het samenleven

*Minimumdoel 07.02: de leerlingen reflecteren over het relationele, gelaagde en dynamische karakter van identiteit

Achtergrondinformatie bij dit onderwijsdoel:

  • Dit zijn minimumdoelen 07.02 en 07.03 (alle finaliteiten)
  • Sleutelcompetentie 7: burgerschapscompetenties met inbegrip van competenties inzake samenleven
  • Plaats binnen het leerplan van het katholiek onderwijs: 
    • III-GFL-ddaa 3: De leerlingen reflecteren over de eigen identiteit
    • III-GFL-ddaa 4: De leerlingen gaan in dialoog over het relationele, dynamische en meervoudige karakter van identiteit
    • III-GFL-ddaa 5: de leerlingen lichten toe hoe verschillende vormen van diversiteit verrijkend en uitdagend zijn voor het samenleven
  • Plaats binnen het leerplan van het gemeenschapsonderwijs:
    • BV3_07.02: De leerlingen reflecteren over het relationele, gelaagde en dynamische karakter van identiteit (meerderheid, minderheid; sociale cohesie, solidariteit, wij-zij-denken, sociale polarisatie)
    • BV3_07.03: De leerlingen lichten toe hoe verschillende vormen van diversiteit verrijkend en uitdagend zijn voor het samenleven.

Kinderwens bij LGBTQI+

Jongeren vinden dat ze vandaag nog te weinig geïnformeerd zijn rond de mogelijkheden om zwanger te worden als ze geen deel uitmaken van een heteroseksueel koppel. Lesbische of alleenstaande vrouwen dienen beroep te doen op een spermadonor om biologisch moeder te kunnen worden, homoseksuele of alleenstaande mannen dienen beroep te doen op een draagmoeder om biologisch vader te kunnen worden. Hieronder vind je leermateriaal terug rond vruchtbaarheidsbehandelingen, spermadonatie en draagmoederschap. Daarnaast wordt ook stil gestaan bij nieuwe gezinsvormen en sociaal ouderschap.

course course

Mee met het Idee. Nieuwe gezinsvormen en ouderschap door Veerle Provoost - De Maakbare Mens: over nieuwe gezinsvormen en ouderschap.

Zetten nieuwe medische technologieën ons familiebeeld op zijn kop? - De Maakbare Mens

Alles over vruchtbaarheidsbehandelingen - De Maakbare Mens: voor LGBTQI+ personen doen vaak beroep op vruchtbaarheidsbehandelingen om biologisch ouder te kunnen worden. Hier vind je een overzicht van de verschillende vruchtbaarheidsbehandelingen.

Vruchtbaarheid: Alles over draagmoederschap - De Maakbare Mens: uitleg draagmoederschap. Als homoseksuele of alleenstaande mannen een kind willen, kunnen ze beroep doen op een draagmoeder.

Mee met het idee | draagmoederschap - De Maakbare Mens

Veelgestelde vragen over spermadonatie - De Maakbare Mens: uitleg spermadonatie. Als lesbische of alleenstaande vrouwen een kind willen, kunnen ze beroep doen op een spermadonor.

Ouderschap: genetisch of sociaal? - De Maakbare Mens: wat is ouderschap? Is het belangrijk dat je biologisch ouder bent van een kind?

podcast podcast

Hieronder vind je 3 podcasts van 'de maakbare mens'. 

  1. Kiezen voor kinderen
  2. Wat is de impact van een vruchtbaarheidsbehandeling?
  3. Wensvaders: mannen met een kinderwens.
Audio file
Audio file
Audio file
movie movie

Levensbeschouwing en vruchtbaarheid/seksualiteit

De manier waarop levensbeschouwing seksualiteit benadert, kan sterk variëren, afhankelijk van de specifieke religie, filosofie of spirituele traditie. Sommige religies hanteren strenge regels en voorschriften met betrekking tot seksualiteit, terwijl andere meer liberale opvattingen hebben. De relatie tussen levensbeschouwing en seksualiteit kan leiden tot uitdagingen, conflicten en discussies. Het is essentieel om respectvolle dialogen en open communicatie te bevorderen, waarbij de rechten, waardigheid en vrijheid van alle individuen worden erkend, ongeacht hun seksuele oriëntatie of genderidentiteit. Aan de hand van onderstaand leermateriaal kan het gesprek in de klas hierrond gestart worden.

*Minimumdoel 04.02: de leerlingen respecteren ethische, sociale en legale regels bij het gebruiken van digitale technologie.

Gezien seksuele uitbuiting bij jongeren vaak voorkomt in combinatie met het gebruik van digitale technologie, komt ook dit minimumdoel aan bod in deze leerlijn.

Achtergrondinformatie bij dit onderwijsdoel:

  • Dit is minimumdoel 04.02 (alle finaliteiten)
  • Sleutelcompetentie 4: digitale competenties en mediawijsheid
  • Plaats binnen het leerplan van het katholiek onderwijs:  III-GFL-ddaa 19: de leerlingen respecteren ethische, sociale en legale regels in hun omgang met digitale technologie
  • Plaats binnen het leerplan van het gemeenschapsonderwijs: BV3_04.02: de leerlingen respecteren ethische, sociale en legale regels bij het gebruiken van digitale technologie

Online grensoverschrijdend gedrag: grooming en sextortion

Disclaimer

De woorden ‘vrouw’ en ‘man’ zijn in toenemende mate dubbelzinnige concepten en dienen vermeden waar mogelijk. Voor een gemakkelijke communicatie gebruiken we op dit leerplatform de termen ’vrouw’ en ‘man’ wanneer we informatie geven over biologische processen. Hierbij refereert ‘vrouw’ naar een persoon met ‘vrouwelijke’ geslachtskenmerken (bv. vulva, baarmoeder, ovaria, …) en de term ‘man’ naar een persoon met ‘mannelijke’ geslachtskenmerken (bv. penis, testes), hoewel we er ons van bewust zijn dat:

1) Er heel wat intersekse personen of personen met variaties in geslachtskenmerken bestaan;

2) Er heel wat mensen bestaan waarbij de genderidentiteit niet of niet volledig overeenstemt met de geslachtskenmerken.

Wanneer we informatie geven over relationele aspecten, refereert ‘vrouw’ echter niet naar biologische kenmerken, maar wel naar gender. Ook trans vrouwen (personen die bij de geboorte wettelijk geregistreerd werden als man op basis van geslachtskenmerken, maar een vrouwelijke genderidentiteit hebben) of intersekse personen (personen die geboren werden met variaties in geslachtskenmerken) horen hier bij. Ook ‘man’ refereert in deze context naar gender, inclusief trans mannen en intersekse personen. Houd er bovendien rekening mee dat niet iedereen zich al vrouw of man identificeert. Betrek ook non-binaire personen in je communicatie. Meer informatie over non-binair zijn kan je hier vinden: https://www.transgenderinfo.be/nl/identiteit/non-binair.